Qibla va Kaʼba

OnlineCompass bilan xaritadagi nuqtalardan azimut topish

OnlineCompass yordamida xaritadagi ikki nuqta orasidagi azimutni hisoblang va qaysi tomonga qarab turganingizni tekshiring. London misolida shu usul bilan Kaʼba yo‘nalishini toping.

OnlineCompass bilan xaritadagi nuqtalardan azimut topish

Manzilni xaritadan topdingiz. Ekrandan bosh ko‘targaningizda qaysi tomonga burilish kerakligini qanday bilasiz? Koordinatalar boshlang‘ich nuqta bilan manzilning qayerdaligini ko‘rsatadi. Azimut boshlang‘ich nuqtadan qaysi tomonga qarash kerakligini bildiradi. Kompas esa telefon hozir qaysi tomonga qaraganini ko‘rsatadi.

OnlineCompass — yo‘nalishni aniqlash uchun yaratgan boshqa saytimiz. Undagi uchta vosita koordinatalardan kompas ko‘rsatkichigacha bo‘lgan hamma bosqichni birma-bir bajarishga yordam beradi. Quyidagi hisobni kompyuterda bajarib, yo‘nalishni mos kompas sensori bor telefonda tekshirishingiz mumkin. Misol London markazidan boshlanib, Makkadagi Kaʼbagacha davom etadi. Natijani QiblaFind saytida eʼlon qilingan qibla azimuti bilan solishtirasiz.

1. Har ikkala nuqtaning koordinatalarini o‘nli darajaga o‘tkazing

Boshlang‘ich nuqta va manzilning geografik kengligi va uzunligini ko‘chirib oling. Amalda xarita belgisini aynan bormoqchi bo‘lgan joyingizga qo‘ying. Masalan, bekat nomi binoning o‘rtasida ko‘rinishi, kerakli kirish esa binoning narigi tomonida bo‘lishi mumkin. Kenglik va uzunlikni tegishli maydonlarga kiriting va ishoralarni tekshiring. O‘nli darajada janubiy kenglik va g‘arbiy uzunlik manfiy bo‘ladi.

London misoli uchun daraja, daqiqa va soniyani (DMS) o‘nli darajaga o‘girish shakliga 51° 30′ 25.92″ N, 0° 7′ 39.36″ W qiymatlarini kiriting. 51.507200°, −0.127600° natijasi chiqadi. Minus belgisi nuqta bosh meridiandan g‘arbda ekanini bildiradi. OnlineCompass GPS koordinatalari va DMS konvertori (ingliz tilida)

Agar turgan joyingizdan boshlamoqchi bo‘lsangiz, koordinatalar sahifasidagi Use my location tugmasini bosing va brauzer ko‘rsatgan aniqlikni tekshiring. Ekranda verguldan keyin olti xona ko‘rinsa ham, joylashuv bahosining xato radiusi bir necha o‘n metr bo‘lishi mumkin. Yaqin atrofdagi kirish eshigini izlayotganda bu farq seziladi. Safarni oldindan rejalashtirsangiz, xaritadagi belgi koordinatalaridan foydalaning. Ularni kiritish uchun joylashuvga kirish ruxsati kerak emas.

2. Boshlang‘ich azimutni hisoblang

Boshlang‘ich nuqta sifatida 51.507200, -0.127600, manzil sifatida esa 21.4225, 39.8262 qiymatlarini kiriting. Birinchi juftlik QiblaFind saytidagi Londonning tayanch nuqtasini, ikkinchisi Kaʼbani bildiradi. Calculate bearing tugmasini bosing. OnlineCompass azimut va masofa kalkulyatori (ingliz tilida)

Kalkulyator haqiqiy shimoldan 119.0° va taxminan 4 793.8 km natijasini beradi. Masofa Yer shar shaklida deb olingan modelda katta aylananing qisqaroq yoyi bo‘ylab hisoblanadi. Azimut soat mili yo‘nalishida ortadi. Shimol 0°, sharq 90°, janub esa 180°. Demak, 119° sharq bilan janubi-sharq orasida. Londonning tayanch nuqtasida sharqqa qarab, keyin janub tomonga taxminan 29° burilganingizni tasavvur qiling.

Bu qiymat yoy Londondan qaysi yo‘nalishda boshlanganini ko‘rsatadi. Yoy bo‘ylab harakatlanganda yo‘nalish o‘zgarishi mumkin. Yaqin atrofdagi mo‘ljal uchun ham shu hisob qaysi tomonga qarashni aytadi. O‘rtada daryo yoki bino bo‘lsa, ko‘priklar, kirish joylari va piyodalar yo‘llarini xaritadan qidiring. Qibla yo‘nalishi nega katta aylana bo‘ylab hisoblanadi?

3. Kompas qaysi shimolga nisbatan o‘lchayotganini tekshiring

Telefoningizda kompas sahifasini ochib, Start device compass tugmasini bosing. Brauzer harakat yoki qurilma yo‘nalishi maʼlumotlariga ruxsat so‘rasa, ruxsat bering. Telefonni deyarli yotiq tuting va yuqori qirrasini oldinga qarating. Ko‘rsatkich yonidagi North reference yozuviga qarang. U qiymatni 119° bilan qanday solishtirishni bildiradi. OnlineCompass jonli kompasi (ingliz tilida)

  • Haqiqiy shimol. Qiymatni bevosita 119° bilan solishtiring. Telefon haqiqiy shimoldan 125° ni ko‘rsatsa, taxminan 6° chapga buriling. Qiymat barqarorlashgach, oldingizdagi biror mo‘ljal yoki chiziqni tanlang. Shunda telefonni tushirgandan keyin ham o‘sha tomonga qarab tura olasiz.
  • Magnit shimol. Hisoblangan azimut geografik shimolga nisbatan berilgan. Sensor qiymatni magnit yo‘nalish deb aniq ko‘rsatsa, OnlineCompass saytida True North bandini tanlang va joylashuvingizni kiriting. Sahifa shu joy uchun tuzatishni hisoblaydi. Alohida magnit kompas ishlatsangiz, turgan joyingiz uchun amaldagi magnit og‘ishini oling.
  • Qaysi shimolga nisbatan o‘lchangani nomaʼlum mutlaq yo‘nalish. Brauzer yo‘nalish burchagini berdi, lekin vosita u qaysi shimolga nisbatan o‘lchanganini tasdiqlay olmaydi. Raqamlarni solishtirishdan oldin yo‘nalishni maʼlum mo‘ljal bilan tekshiring yoki shimol turi aniq ko‘rsatilgan kompasni ishlating.
  • Nisbiy burilish, qo‘lda kiritilgan burchak yoki ko‘rsatkich yo‘q. Burilish burchagining o‘zgarishini kuzatishingiz yoki shkalani qo‘lda sinab ko‘rishingiz mumkin. Shimolni topish uchun yo‘nalishi maʼlum mo‘ljal yoki boshqa kompasdan foydalaning.

Sensor magnit yo‘nalishni aniq ko‘rsatganda, OnlineCompass Jahon magnit modeli (World Magnetic Model) yordamida o‘sha joydagi magnit og‘ishini baholaydi. Bu tuzatish magnit va geografik shimol orasidagi farqni hisobga oladi. Po‘lat panjara yonida qiymat sakrasa, undan uzoqlashing va qayta o‘lchang. Model yaqin buyumlardan keladigan xalaqitni hisobga olmaydi. OnlineCompass ko‘rsatkichlarni qanday izohlaydi (ingliz tilida)

Haqiqiy azimutni magnit kompas uchun qo‘lda o‘zgartiring

Magnit og‘ishi — haqiqiy shimol bilan magnit shimol orasidagi burchak. NOAA belgilash qoidasiga ko‘ra, sharqqa og‘ish musbat, g‘arbga og‘ish manfiy. Haqiqiy azimutni magnit azimutga o‘tkazish uchun og‘ish qiymatini o‘z ishorasi bilan ayiring. Teskari hisob uchun uni qo‘shing. Natija manfiy chiqsa, 360° qo‘shing. Natija 360° ga teng yoki undan katta bo‘lsa, 360° ayiring.

Mashq uchun haqiqiy shimoldan 100° yo‘nalishni oling. Mahalliy og‘ish sharqqa 8° bo‘lsa, magnit azimut 92° bo‘ladi. Og‘ish g‘arbga 8° bo‘lsa, manfiy sonni ayirganingiz uchun 108° chiqadi. Amalda o‘z joyingiz va sanangiz uchun og‘ish qiymatini ishlating. Kompas allaqachon haqiqiy shimolga nisbatan ko‘rsatayotgan bo‘lsa, qo‘lda hisoblash shart emas. NOAAning magnit og‘ishi bo‘yicha tushuntirishi (ingliz tilida)

Natijani qibla yo‘nalishi bilan solishtiring

QiblaFind saytining London sahifasida shu tayanch nuqtadan 118.99° ko‘rsatilgan. OnlineCompass burchakni o‘ndan bir darajagacha yaxlitlab, 119.0° ko‘rsatadi. Ikkala qiymat ham Londonning tayanch nuqtasidan hisoblangan burchakni anglatadi. O‘sha joydagi telefon ko‘rsatkichiga sensor aniqligi va magnit xalaqitlar taʼsir qilishi mumkin. Londondagi qibla yo‘nalishi (ingliz tilida)

Namoz uchun qiblani topayotganda, qibla vositasida turgan joyingizdan foydalaning yoki shahringizni tanlang. QiblaFind Kaʼbaning joylashuvini biladi, shuning uchun uning koordinatalarini qayta kiritmaysiz. Boshqa kompas bilan tekshirmoqchi bo‘lsangiz, hisoblangan burchakni ekranda qoldiring va burilishdan oldin kompas qaysi shimolga nisbatan o‘lchashini tekshiring. London azimutidan faqat shu misol uchun foydalaning. QiblaFind qibla topgichi

Azimut noto‘g‘ri tuyulsa, nimalarni tekshirish kerak?

Yo‘nalish deyarli teskari chiqdi. Qaysi nuqtani boshlang‘ich maydonlarga kiritganingizni tekshiring. Ikki nuqtaning o‘rnini almashtirsangiz, hisob boshqa tomondan boshlanadi. Katta aylana bo‘ylab uzoq yo‘lda qaytish azimuti borish azimutidan roppa-rosa 180° farq qilmasligi mumkin. Tartib to‘g‘ri bo‘lsa, g‘arbiy uzunlik yoki janubiy kenglik oldidagi minus belgisi tushib qolmaganini tekshiring. Saqlangan boshlang‘ich nuqtani hozirgi joyingiz bilan ham solishtiring.

Telefon boshqa kompasdan farqli qiymat ko‘rsatmoqda. Avval ikkisida ham qaysi shimolga nisbatan o‘lchanayotganini bilib oling. Mashina, noutbuk yoki po‘lat eshikdan uzoqlashganda qiymat o‘zgarsa, ochiq joyda qayta tekshiring. Magnitli aksessuarlarni xavfsiz yechish mumkin bo‘lsa, olib tashlang. Qiymat barqaror bo‘lsa-yu, baribir noto‘g‘ri ko‘rinsa, uni boshqa usul bilan aniqlagan yo‘nalishga solishtiring. Apple’ning kompas aniqligi bo‘yicha tavsiyasi (ingliz tilida)

Joylashuvga ruxsat berilgan, lekin yo‘nalish chiqmayapti. Joylashuv ruxsati brauzerga qayerdaligingizni taxmin qilish imkonini beradi. Yo‘nalishni jonli ko‘rsatish uchun qurilma yo‘nalishi haqida yaroqli maʼlumot va, agar brauzer so‘rasa, harakat sensoriga ruxsat ham kerak. Koordinatalarni kompyuterda o‘zgartirib, azimutni hisoblash va natijani qaysi shimolni ko‘rsatishi maʼlum kompasda tekshirish mumkin. OnlineCompass ruxsat muammolari bo‘yicha yordam (ingliz tilida)

Manzilga yetay deganda burchak o‘zgarib ketmoqda. Belgilar orasidagi masofa brauzerning joylashuv xatosiga yaqin bo‘lishi mumkin. Muayyan kirish joyini izlayotgan bo‘lsangiz, ko‘chalar va joydagi ko‘rsatkichlarga qarang. Ekrandagi nuqta binoning bir tomonidan ikkinchisiga siljisa ham, bu belgilar o‘z joyida qoladi.

OnlineCompassAzimutQibla yo‘nalishi