Gideceğiniz yeri haritada buldunuz. Başınızı ekrandan kaldırınca hangi tarafa dönmeniz gerektiğini nasıl anlarsınız? Koordinatlar nereden başlayacağınızı ve nereye gideceğinizi gösterir. Yön açısı, başlangıç noktasından hangi tarafa bakacağınızı söyler. Pusula da telefonunuzun o anda baktığı yönü gösterir.
OnlineCompass, yön bulma için hazırladığımız diğer sitemiz. Sitedeki üç araç bu değerleri adım adım kontrol etmenizi sağlar. Aşağıdaki hesabı bilgisayarda yapabilir, sonra yönünüzü pusula sensörü desteklenen bir telefonla kontrol edebilirsiniz. Örnek, Londra’nın merkezinden başlayıp Mekke’deki Kâbe’yi hedef alıyor. Sonucu QiblaFind’de yayımlanan Londra kıble açısıyla karşılaştırabilirsiniz.
1. İki noktanın koordinatlarını ondalık dereceye çevirin
Başlangıç ve hedef noktalarının enlem ve boylamını alın. Gerçek bir yolculuk için işareti tam olarak gitmek istediğiniz yere koyun. Bir istasyonun adı haritada binanın ortasında görünebilir, aradığınız girişse binanın öbür tarafında olabilir. Enlem ve boylamı kendi alanlarına yazın ve işaretlerini kontrol edin. Ondalık dereceyle yazıldığında güney enlemi ve batı boylamı negatiftir.
Londra örneği için derece, dakika ve saniye (DMS) alanlarına 51° 30′ 25.92″ N, 0° 7′ 39.36″ W değerlerini girip ondalık dereceye dönüştürün. Sonuç 51.507200°, −0.127600° olur. Eksi işareti boylamın başlangıç meridyeninin batısında olduğunu gösterir. OnlineCompass GPS koordinatları ve DMS dönüştürücü (İngilizce)
Bulunduğunuz yerden başlayacaksanız koordinatlar sayfasındaki Use my location düğmesine dokunun ve bildirilen doğruluk değerine bakın. Ekranda altı ondalık basamak görünse bile konum tahmininin hata yarıçapı onlarca metre olabilir. Yakındaki belirli bir girişi ararken bu fark önemlidir. Önceden planlama yapıyorsanız haritadaki bir noktayı kullanın. Konum izni vermeden koordinatları elle girebilirsiniz.
2. Başlangıç yön açısını hesaplayın
Başlangıç için 51.507200, -0.127600, hedef için 21.4225, 39.8262 girin. İlk çift QiblaFind’in Londra referans noktasını, ikincisi Kâbe’yi gösterir. Calculate bearing düğmesine basın. OnlineCompass yön açısı ve mesafe hesaplayıcısı (İngilizce)
Hesaplayıcı gerçek kuzeyden saat yönünde 119,0° ve yaklaşık 4.793,8 km sonucunu verir. Bu mesafe, Dünya’yı küre kabul eden modeldeki kısa büyük çember yayı boyunca ölçülür. Kuzey 0°, doğu 90°, güney 180° olduğundan 119° doğuyla güneydoğu arasındadır. Londra’daki referans noktasında doğuya bakıp güneye doğru yaklaşık 29° döndüğünüzü düşünün.
Bu açı, yayın Londra’dan hangi yönde başladığını gösterir. Yay boyunca ilerledikçe yön değişebilir. Aynı hesap, yakındaki bir noktayı görmek için nereye bakmanız gerektiğini de söyler. Arada bir nehir veya bina varsa köprüleri, girişleri ve yaya yollarını haritadan kontrol edin. Kıble yönü neden büyük çember üzerinden hesaplanır?
3. Pusula ve yön açısı için aynı kuzey referansını kullanın
Telefonunuzda pusula sayfasını açın ve cihaz pusulasını başlatın. Tarayıcı isterse hareket veya yönelim verilerine erişim izni verin. Telefonu yataya yakın tutun ve üst kenarını ileriye çevirin. Ekrandaki sayıyla birlikte Kuzey referansı etiketini okuyun. Böylece değeri 119° hedefiyle nasıl karşılaştıracağınızı anlarsınız. OnlineCompass Türkçe canlı pusula
- Gerçek kuzey. Pusuladaki değeri doğrudan 119° ile karşılaştırın. Gerçek kuzeye göre 125° okuyorsanız yaklaşık 6° sola dönün. Değer sabitlenince önünüzde bir işaret veya çizgi bulun. Böylece telefonu indirdiğinizde de aynı yöne bakabilirsiniz.
- Manyetik kuzey. Hesaplanan yön açısı coğrafi kuzeyi temel alır. Sensör açıkça manyetik yön bildiriyorsa OnlineCompass’ta Gerçek kuzey seçeneğine geçip bulunduğunuz konumu ayarlayın. Ayrı bir manyetik pusula kullanıyorsanız bulunduğunuz yerin güncel manyetik sapma değerini alın.
- Referansı belirtilmeyen mutlak yön. Tarayıcı bir yön değeri gönderir, ancak araç değerin hangi kuzeye göre verildiğini doğrulayamaz. Açıyı karşılaştırmadan önce yönü bildiğiniz bir noktayı temel alın veya kuzey referansı belli olan bir pusula kullanın.
- Göreli dönüş, elle ayarlanan açı veya yön bilgisi yok. Göreli dönüşün nasıl değiştiğini izleyebilir ya da kadrandaki derece ölçeğini elle inceleyebilirsiniz. Kuzeyi bulmak için yönünü bildiğiniz bir noktadan veya başka bir pusuladan yararlanın.
OnlineCompass, açıkça manyetik olarak bildirilen değerleri düzeltmek için Dünya Manyetik Modeli’nden (World Magnetic Model) yerel sapma tahmini alır. Bu düzeltme, manyetik kuzey ile coğrafi kuzey arasındaki farkı hesaba katar. Çelik bir korkuluğun yanında değer sıçrıyorsa biraz uzaklaşıp yeniden okuyun. Model yakındaki cisimlerin oluşturduğu paraziti hesaba katmaz. OnlineCompass yön okuma yöntemi (İngilizce)
Gerçek kuzeye göre ölçülen açıyı manyetik pusula için elle dönüştürün
Manyetik sapma, gerçek kuzey ile manyetik kuzey arasındaki açıdır. NOAA’nın işaret kuralına göre doğu sapması pozitif, batı sapması negatiftir. Gerçek yön açısını manyetik yön açısına çevirmek için işaretli sapmayı çıkarın. Tersine çevirmek için sapmayı ekleyin. Sonuç negatifse 360° ekleyin. Sonuç 360° veya daha fazlaysa 360° çıkarın.
Ayrı bir örnek için gerçek kuzeye göre 100° hedefini kullanın. Yerel sapma 8° doğu ise manyetik hedef 92° olur. Sapma 8° batı ise negatif sayıyı çıkardığınız için sonuç 108° olur. Bunlar alıştırma değerleri. Bulunduğunuz yer ve tarih için geçerli sapmayı kullanın. Pusulanız gerçek kuzeye göre değer gösteriyorsa elle dönüşüm yapmanız gerekmez. NOAA’nın manyetik sapma açıklaması (İngilizce)
Kıble sonucunu karşılaştırın
QiblaFind’in Londra sayfasında aynı referans noktası için 118,99° yazıyor. OnlineCompass, açıyı bir ondalık basamağa yuvarladığı için 119,0° gösteriyor. İki sayı da Londra’daki referans konum için hesaplanan açıyı ifade ediyor. O noktadaki telefon okuması yine sensör doğruluğuna ve manyetik parazite bağlı. Londra için kıble yönü (İngilizce)
Namaz için yön arıyorsanız kıble bulucuda konumunuzu kullanın veya şehrinizi seçin. QiblaFind, Kâbe’nin konumunu bildiği için hedef koordinatlarını girmeden yön açısını okuyabilirsiniz. Ayrı bir pusulayla kontrol edecekseniz hesaplanan açıyı açık tutun ve dönmeden önce pusulanın hangi kuzeyi gösterdiğine bakın. Londra’nın açısını yalnızca bu örnekte kullanın. QiblaFind kıble bulucu
Açı beklediğiniz yönden farklıysa
Yön neredeyse ters görünüyor. Hangi noktayı başlangıca yazdığınıza bakın. Noktaları yer değiştirince diğer uçtan yeni bir başlangıç açısı hesaplanır. Uzun bir büyük çember rotasında dönüş açısı gidişe göre tam 180° farklı olmak zorunda değildir. Sıra doğruysa batı boylamının veya güney enleminin eksi işaretini kontrol edin. Kayıtlı başlangıç noktasıyla bulunduğunuz konumu da karşılaştırın.
Telefonunuz başka bir pusulayla uyuşmuyor. Sayıları karşılaştırmadan önce her ikisinin kuzey referansını kontrol edin. Bir otomobilden, dizüstü bilgisayardan veya çelik kapıdan uzaklaşınca değer değişiyorsa açık bir yerde yeniden ölçün. Güvenle çıkarabiliyorsanız mıknatıslı aksesuarları çıkarın. Değer sabit olduğu hâlde hâlâ yanlış görünüyorsa başka bir yöntemle doğruladığınız bir yönü temel alın. Apple’ın pusula doğruluğuyla ilgili kılavuzu
Konum izni verdiniz ama yön görünmüyor. Konum izni, tarayıcının nerede olduğunuzu tahmin etmesini sağlar. Anlık yön için kullanılabilir sensör verisi ve tarayıcının istediği hareket izni de gerekir. Koordinatları bilgisayarda dönüştürüp yön açısını hesaplayabilir, sonra hangi kuzeyi kullandığı belli olan bir pusulayla bu açıyı uygulayabilirsiniz. OnlineCompass izin sorunları kılavuzu (İngilizce)
Hedefe yaklaşınca açı sürekli değişiyor. İki işaret arasındaki mesafe, tarayıcının konum tahminindeki hata payına yakın olabilir. Belirli bir girişi arıyorsanız çevredeki sokaklara ve tabelalara bakın. Ekrandaki konum noktası binanın bir yanından öbürüne kaysa da bunlar yerinde kalır.