اسراء او معراج: د شپې سفر او اسمانونو ته ختل

اسراء او معراج د رسول الله ﷺ د یوه حیرانوونکي سفر د دوو برخو نومونه دي. اسراء (Isrāʾ) د شپې سفر ته وایي: له مکې څخه په بیت‌المقدس کې هغه مبارک ځای ته چې له مسجد الاقصی سره پېژندل کېږي. معراج (Miʿrāj) پورته ختلو ته وایي: د رسول الله ﷺ اسمانونو ته ختل. قرآن د شپې سفر یادوي؛ د حدیث روایتونه د معراج او د ورځې د پنځو لمونځونو د حکم نور تفصیل بیانوي.

اسراء او معراج څه معنا لري؟

قرآن وایي چې الله خپل بنده د شپې له مسجد الحرام، یعنې په مکه کې له سپېڅلي جوماته، مسجد الاقصی، یعنې تر ټولو لرې جومات ته بوت؛ هغه ځای چې شاوخوا یې الله برکتمن کړي، څو خپلې ځینې نښې وروښیي (Al-Isra 17:1). مسلمانان دا آیت بیت‌المقدس ته د رسول الله ﷺ د شپې سفر ته اشاره ګڼي.

دا آیت د سفر ټول پړاوونه نه بیانوي. د اسمانونو ته د ختلو تفصیل په حدیثونو کې راغلی؛ حدیثونه د رسول الله ﷺ د ویناوو او تجربو روایتونه دي. ځینې مسلمانان د (An-Najm 53:13–18) لید هم له معراج سره تړي، خو د دغو آیتونو په تفسیر کې بېلابېل نظرونه شته.

په دې سفر کې څه پېښ شول؟

روایتونه دا سفر د واټن او تجربې له پلوه بې‌ساری بیانوي. جزئیات په روایتونو کې توپیر لري، خو دا پېښې ډېر وخت یوځای یادېږي:

1. رسول الله ﷺ د شپې له مکې څخه بیت‌المقدس ته پر براق (Burāq) ولاړ؛ براق هغه سورلۍ ده چې په حدیثونو کې یاده شوې.
2. هغه ﷺ اسمانونو ته وخوت او له پخوانیو پیغمبرانو سره یې ولیدل، چې آدم، موسی او ابراهیم هم پکې وو.
3. الله د هغه ﷺ امت ته د لمانځه حکم ورکړ. په پیل کې د ورځې پنځوس لمونځونه وو؛ د رسول الله ﷺ له خوا د کمېدو تر غوښتنې وروسته پنځه پاتې شول، خو اجر یې د پنځوسو لمونځونو و.

د لمونځونو او د هغو د کمېدو روایت په (Sahih al-Bukhari 349) کې راغلی. مسلمانانو ته دا کیسه یوازې د یوې حیرانوونکې پېښې یاد نه دی؛ د هغوی له ورځني عبادت سره هم تړاو لري.

په دې کیسه کې مسجد الاقصی ولې مهم دی؟

قرآن د شپې د سفر منزل برکتمن بولي (Al-Isra 17:1). له مسجد الاقصی سره د دې منزل پېژندنه بیت‌المقدس له هغه سفر سره تړي چې په مکه کې له مسجد الحرامه پیلېږي. له همدې امله مسجد الاقصی د مسلمانانو لپاره ژور دیني اهمیت لري.

دا کیسه د بېلابېلو نسلونو د پیغمبرانو ترمنځ اړیکه هم څرګندوي. د معراج په روایتونو کې له پخوانیو پیغمبرانو سره لیدنه راپه یادوي چې د محمد ﷺ پیغام د هغوی له پیغام سره تړلی دی. نو دا سفر یوازې لرې ځای ته رسېدل نه دي؛ سپېڅلي ځایونه، د پیغمبرانو ژوندونه او د الله عبادت سره نښلوي.

پنځه ورځني لمونځونه ولې د کیسې مهمه برخه دي؟

صلاة (ṣalāh) هغه ټاکلی عبادت دی چې مسلمانان یې په ټاکلو وختونو کې کوي؛ په پښتو کې ورته لمونځ وایو. د معراج په روایتونو کې د لمانځه حکم یوه مهمه پېښه ده: پنځوس ورځني لمونځونه پنځو ته راکم شول. مسلمانان د ورځې پنځه لمونځونه کوي، نه پنځوس؛ حدیث یې اجر د پنځوسو لمونځونو په اندازه بیانوي (Sahih al-Bukhari 349).

همدا تړاو کیسې ته په ورځني ژوند کې معنا ورکوي. مسلمان د معراج یاد د لمانځه له لارې خپلې عادي ورځې ته راوړلی شي. د خپل ځای مهال‌وېش لپاره د نن ورځې د لمانځه وختونه وګورئ. له لمانځه مخکې د لوري معلومولو لپاره ژوندی قبله‌نما وکاروئ.

اسراء او معراج کله پېښ شول؟

ډېرې ټولنې اسراء او معراج د اسلامي کلیزې د اوومې میاشتې، رجب، له ۲۷مې شپې سره تړي. قرآن او د سفر مهم روایتونه دا نېټه نه ثابتوي. عالمانو بېلابېلې نېټې وړاندې کړې دي؛ نو ۲۷ رجب یوه عامه دودیزه نېټه بلل مناسب دي، نه یوه یقیني کلیزه.

په ۱۴۴۸ هجري قمري کال کې تمه ده چې ۲۷ رجب د ۲۰۲۷ کال د جنورۍ په لومړیو کې راشي. اسلامي نېټه له لمر لوېدو سره پیلېږي، او د سیمې او د سپوږمۍ لیدلو د طریقې له مخې نېټې توپیر کولی شي. د خپلې سیمې نېټه له باوري ټولنیزې سرچینې یا هجري کلیزې او نېټې بدلوونکي سره تایید کړئ.

ایا مسلمانان باید ۲۷ رجب ولمانځي؟

په دې اړه د مسلمانانو نظرونه توپیر لري. ځینې ټولنې ویناوې کوي، د سفر کیسه لولي، یا له دې نېټې د لمانځه او غور کولو د هڅونې لپاره کار اخلي. نور عالمان خبرداری ورکوي چې ۲۷ رجب د ثابت دیني اختر په توګه ونه ګڼل شي او له باوري دلیل پرته دې شپې ته ځانګړی عبادت ونه ټاکل شي.

توپیر مهم دی: له دې سفره زده کړه د کال په هر وخت کې ارزښت لري؛ خو دا ویل چې یو ځانګړی عمل اړین دی، بېله پوښتنه ده. د سني او جعفري شیعه ټولنو دودونه هم توپیر لري. که د خپل جومات یا کور لپاره پرېکړه کوئ، له باوري ځایي عالم یا امام څخه پوښتنه وکړئ.

ډېرې پوښتل کېدونکې پوښتنې

ایا اسراء او معراج یوه پېښه ده؟

دا د یوه سره تړلي سفر د دوو برخو نومونه دي. اسراء له مکې څخه بیت‌المقدس ته د شپې سفر دی؛ معراج اسمانونو ته ختل دي.

ایا د شپې سفر په قرآن کې یاد شوی؟

هو. له مسجد الحرامه تر مسجد الاقصی پورې سفر په (Al-Isra 17:1) کې یاد شوی. حدیثونه د کیسې ډېر نور جزئیات بیانوي، لکه له پیغمبرانو سره لیدنې او د پنځو لمونځونو روایت.

ایا قرآن د اسراء او معراج نېټه ښيي؟

نه. قرآن د شپې سفر لپاره د کلیزې نېټه نه ښيي. که څه هم ۲۷ رجب ورسره ډېر تړل کېږي، کره نېټه یې د اختلاف موضوع ده.

پنځوس لمونځونه ولې پنځو ته راکم شول؟

حدیث بیانوي چې رسول الله ﷺ څو ځله د کمېدو غوښتنه وکړه، تر دې چې پنځه ورځني لمونځونه پاتې شول؛ اجر یې د پنځوسو لمونځونو و (Sahih al-Bukhari 349). له همدې امله مسلمانان د ورځې پنځه لمونځونه کوي.

ایا د ۲۷ رجب شپې لپاره کوم اړین ځانګړی لمونځ شته؟

د دې شپې لپاره کوم ځانګړی، ثابت لمونځ نشته چې ټول یې ومني. د دې نېټې د یادولو په اړه د عالمانو نظرونه توپیر لري؛ د ځانګړي عمل په اړه له باوري ځایي عالم یا امام څخه مشوره وغواړئ.